Przesłanie utworu
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Pamiętnik z powstania warszawskiego Mirona Białoszewskiego jest książką o szczególnym znaczeniu dla twórczości Białoszewskiego, dla współczesnej literatury polskiej, dla budowania ogólnej wiedzy o powstaniu przez nowe pokolenia Polaków.

W latach 70., kiedy ukazuje się książka, Białoszewski jest przede wszystkim poetą i dramaturgiem (lub w ogóle człowiekiem związanym z teatrem). Jako niezwykła osobowość literacka odznacza się chęcią izolacji zarówno od światka literackiego, jak i od tendencji współczesnego życia w różnych, nie tylko literackich przejawach (głównie politycznych). Białoszewski zawsze był artystą walczącym o indywidualny język i formę, o przywrócenie prymatu prawdy w dziele literackim. Decyduje się on zatem spisać to, co inspirowało całą jego filozofię – jako człowieka i poety.

Wydarzenia powstania warszawskiego zapisały się nie tylko w pamięci Białoszewskiego, ale przede wszystkim w jego sercu. Pisarz mówi o zdarzeniach z 1944 r. jako o największych przeżyciach w całym jego życiu. Ślad powstania – doświadczenia śmierci, bombardowań, wiecznej tułaczki w ukryciu i strachu, przejście kanałami z rannym na plecach – wszystko to nie pozwala Białoszewskiemu milczeć. Dzięki temu autor odkrywa nowy sposób wyrazu – prozę. Odtąd tomy narracyjne zastąpią tomiki poetyckie. Białoszewski ujawnia się jako opowiadacz historii.

Dla współczesnej literatury Pamiętnik otworzył nowe drogi. Język Białoszewskiego, pełen chaosu, pourywanych konstrukcji, neologizmów, skrótów, stał się dla pisarzy inspiracją. Białoszewski stawia dewizę pisania o zwyczajności w sposób zwyczajny, najbliższy rzeczywistości. A ta przecież nie jest uładzona, zawarta w jakichś ramach. Rzeczywistość wojny i warszawskiego piekła w 44 roku wymaga wręcz od utworu podobnej formy – stąd naśladowanie dźwięków, szarpany tok wypowiedzi. Białoszewski daje przykład literatury nowoczesnej i wysokiej. Krytyka od razu wpisała tę książkę w listę największych polskich osiągnięć literackich XX wieku.

Dla świadomości historycznej Polaków Pamiętnik z powstania warszawskiego przysłużył się odświeżoną wizją powstania. Autor, sam cywil i uczestnik zdarzeń, pokazał nie walkę na barykadach i heroiczne znoszenie tortur w niemieckich więzieniach. Przedmiotem opisu jest życie zwyczajnych ludzi, ukrywających się w piwnicach, zaszczutych strachem przed śmiercią, odliczających swoje dni i nie myślących logicznie w obliczu nadciągających czołgów i samolotów z bombami. Białoszewski dąży do prawdy – nie tylko indywidualnej, ale i zbiorowej. Odbrązowienie pomnika powstańca nie następuje jednocześnie z kretesem. Mironowi nie chodzi o odejmowanie komuś zasług. Autor upomina się natomiast o szarych, zwykłych ludzi, którzy znaleźli się w piekle walczącej, ale ginącej powoli Warszawy. Ponadto towarzyszyło im poczucie samotności i opuszczenia przez resztę narodu i cały świat. Bohaterami Pamiętnika są ludzie z ich najprostszymi potrzebami. Ucząc się o historii nie wolno zapominać o tych wszystkich, którzy zginęli bez broni w ręku, albo którzy przetrwali z totalną pustką w głowach i sercach.

Oznacz znajomych, którym może się przydać




  Dowiedz się więcej
1  Bohaterowie
2  Pamiętnik z powstania warszawskiego - streszczenie
3  Geneza utworu



Komentarze
artykuł / utwór: Przesłanie utworu







    Tagi: